ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )

531

سفرنامه شاردن ( فارسى )

ترتيب كه بازماندگان سلاطين متوفى شش تا دوازده تابوت از نقاط مختلف پايتخت كه ظاهرا همه حامل جسد پادشاهند از پايتخت به شهرهاى مقدس حمل مىكنند كه فقط جسد در يكى جا دارد ، و بدين‌گونه جز دو سه تن از بازماندگان بسيار نزديك سلطان متوفى كسى از محلّ واقعى دفن او آگاه نمىشود . در پشت و كنار اين هر سه مزار خانه‌هاى زيبا ، باغچه‌ها ، بناهاى بسيار باشكوه كه همه مفروش و پاكيزه و داراى اثاثه لازم مىباشند ، واقعند . در مغرب گورستانى كه متجاوز از هزار و پانصد گام مربع وسعت دارد ديده مىشود . در اين گورستان گورهاى كهنه و نو بسيار است . چون در نظر مردم ايران شهر قم به سبب وجود بارگاه حضرت معصومه در آن ، مقدس است مردم اگر بتوانند جسد مردگان خود را به آن‌جا مىآورند و به خاك مىسپارند . در سمت راست بنا ديوارى بلند و عريض است كه از آجر ساخته شده ، و آن در حقيقت سدّى است در برابر طغيان رودخانهء قم كه از پايين ديوار مىگذرد . مردم ايران به اين مكان مقدس ، آستان مبارك معصومه مىگويند ؛ و اين نام در اللهيّات سزاوار كسى است كه در تمام مدت عمر خود هرگز مرتكب گناه نشده است . در هر سال قريب سه هزار و دويست تومان معادل صد و چهل هزار ليور به مصرف نگهدارى و ديگر خدمات اين بناها مىرسد . از اين مبلغ هزار و پانصد تومان خرج آرامگاه شاه عباس ثانى ، هزار تومان هزينهء مقبرهء شاه صفى ، و هفتصد تومان خرج آستان مقدّس حضرت معصومه مىشود . مخارج نگهبانى و تعمير و ترميم بناها ، هزينهء نگهدارى اثاثه ، بهاى شمع و روغن مشعلها ، خرج روزانه روحانيون ساكن آستانه و طلّاب علوم دينى ، و هزينهء اطعام بينوايان و مستمندان از اين محل تأمين مىشود . سه نفر از رجال سرشناس و مهمّ ايران سمت توليت بارگاههاى سه‌گانه را دارند ، و مسؤوليت هر بارگاه به عهدهء يكى از آنهاست . عايدات و مخارج هر بارگاه زير نظر مستقيم متولى آن تنظيم مىشود . عنوان متوليها تربت‌دار است ، و انتخاب امام جماعت ، برگزيدن مؤذن ، قنديل‌چى كه قنديلها و شمعها را روشن مىكند ، مأموران نظافت كه هم بناها را جارو و تميز مىكنند ، و هم مسؤول تهيهء آب جهت وضو و تطهير مىباشند از جمله وظايف آنهاست . پيرمرد سرشناس و محترمى كه سابقا سمت قورچىباشى داشته يعنى فرمانده كلّ سىهزار مرد سپاهى بوده اكنون متولّى آستانهء مقدس است . قم جز اين